{"id":3593,"date":"2013-05-20T04:31:06","date_gmt":"2013-05-20T02:31:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.therwandan.com\/ki\/?p=3593"},"modified":"2013-05-20T04:31:06","modified_gmt":"2013-05-20T02:31:06","slug":"ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/","title":{"rendered":"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA"},"content":{"rendered":"<p>Muli iyi minsi twatangiranye ikiganiro ku ihirima ry\u2019ingoma z\u2019igitugu akenshi usanga zihirima mu buryo abantu bataba biteze bitewe nuko abenshi baba bazibonamo ingufu zidasanzwe, ubucuti n\u2019ibihangange ku isi, umutungo ukabije w\u2019ishyaka riri ku butegetsi,<!--more--> igisilikali giteye ubwoba mu bwinshi no mu bikoresho, ndetse n\u2019inzego z\u2019iperereza nyinshi kandi zikaze mu guhiga no kugirira nabi (no guhotora birimo) umuntu wese ugerageje kugaragaza ububi bwazo, umuntu wese ugerageje kuzisaba guhinduka, yewe n\u2019umuntu wese ugerageje gukangura rubanda ngo ayereke ko ikwiye gusaba ubutegetsi bubi kuyiha amahoro.\u00a0 Twasanze ko hejuru y\u2019ibyo byose abanyagitugu baba biringiye, ukubitiyeho no gushyira iterabwoba rikabije ku banyagihugu aho babarizwa hose, iyo abaturage batangiye gukanguka nta kabuza igitugu kiva mu myanya mu buryo busa n\u2019ubufindo!<\/p>\n<p>Twaganiriye ku ngoma y\u2019Abasovieti mu Burusiya yazanywe n\u2019uwitwa Lenine, nyuma tuganira ku mwami w\u2019Abami (Empereur) Caligula w\u2019Abaromani nawe wagize igitugu kirenze ubwenge bwa muntu. Ubu noneho tugiye gufata akanya gato tuganire ku munyagitugu Umwami w\u2019Abami (Empereur) BOKASSA wo mu gihugu cya Santrafurika.<\/p>\n<p><b>Ubwana bwa Bokassa, ihangana rya se n\u2019abakoloni, kwicwa kwase no kwiyahura kwa nyina<\/b><\/p>\n<p>Uyu mugabo wategetse Centre Africa hagati y\u2019umwaka w\u20191966 n\u2019uw\u20191979, ubundi amazina ye yose ni <i>Jean Baptiste de La Salle Bokassa<\/i>. Mu guhina izina rye rya gi-kirisitu yiyise Jean B\u00e9del (B\u00e9del bisimbura Baptiste de la Salle). Yavutse mu mwaka wa 1921 avukira ahantu h\u2019igiturage uko twabyita mu kinyarwanda cy\u2019ubu, mu murenge witwa Bobangui wo muli Prefegitura ya Lobaye, nko mu birometero 60 uvuye mu murwa mukuru wa Bangui ugana mu majyepfo y\u2019Uburengerazuba.<\/p>\n<p>Jean B\u00e9del Bokassa yababaye akiri muto kuko yapfushije ababyeyi be bombi agifite imyaka itandatu (6) yonyine. Se umubyara, Bwana Mindongon Mgboundoulou, yari umukuru w\u2019Umurenge tugereranyije (Chef de Village) akaba yari ashinzwe kunoza ama-lisiti na gahunda\u00a0 by\u2019abagombaga gukora mu mirima ya Sosiyete z\u2019abakoloni. Bidatinze rero uburyo bafatwaga bwaje gutera se wa Bokassa umujinya maze yiyemeza guhangana n\u2019Ubuyobozi bwa gikolonize (Centre Africa yakolonizwaga n\u2019abafaransa). Uyu mugabo yahise atangira kwamagana cyane ihutazwa rikabije (brutalit\u00e9) abanyagihugu bakorerwaga, yamagana gukoreshwa ku gahato nta gihembo no gukubitwa n\u2019insoresore twakwita local defence z\u2019amasosiyete y\u2019abakoloni. Muli iryo hangana rye, uyu mugabo yabashije kubohoza imfungwa nyinshi zakoreshwaga Ubucakara mu mirima y\u2019ipamba. Abakoloni ntibabyishimiye, kuko yaje gufatwa akazirikwa iminyururu akajyanwa ahitwa Mbayiki aho yahise acirwa urwo gupfa ndetse bagahita banamunyongera ahongaho mu ruhame imbere y\u2019abaturage bose ku italiki ya 13 Ugushyingo 1927.\u00a0 Ubwo iyo nkuru y\u2019incamugongo ikigera ku mugore we witwaga Mariya Yokowo, aliwe nyina wa Bokassa, byahise bimurenga ku buryo nyuma y\u2019icyumweru kimwe gusa nawe yahise yiyahura. Bokassa rero yasigaye wenyine atwarwa na Sekuru ubyara se aba ariwe umurera kuva ku myaka itandatu.<\/p>\n<p>Amaze gukomeza amashuli rero, Abamisiyoneri b\u2019abazungu bamureze bashakaga ko akomeza igipadiri, aliko Bokassa arabyanga nibwo ahise yiyemeza kujya mu gisilikari cy\u2019abafaransa mu mwaka wa 1939. Icyo gihe intambara ya kabili y\u2019isi yaratutumbaga ndetse yari yaranatangiye ku buryo byatumye ibihugu byinshi byari biyirimo byiyambaza abo byakolonizaga mu kubarunda mu ngabo ku bwinshi kugira ngo bazajye gushirira iyongiyo aho koherezayo abana babo bonyine.<\/p>\n<p>Bokassa yaje kwitwara neza ku rugamba maze aza guhabwa ipeti rya Sergent (sgt) mu ngabo z\u2019Ubufaransa zigenga (les forces fran\u00e7aise libres) hanyuma anigaragaza neza cyane mu gitero cya Provence ku rugamba rukomeye rwamenyekanye ku izina rya \u00ab\u00a0bataille du Rhin\u00a0\u00bb.\u00a0 Nyuma yoherejwe muli S\u00e9n\u00e9gal mu ishuli rya gisilikali aza gukomereza mu ishuli rya gisilikali ry\u2019ahitwa Ch\u00e2lons-sur-Marne mu Bufaransa. Yaje gukundwa cyane na G\u00e9n\u00e9ral de Gaule waje no kumuhimba akazina ka \u00ab\u00a0le Soudard\u00a0\u00bb. Intambara irangiye yaje koherezwa n\u2019igisilikali cy\u2019ubufaransa mu gihugu cye cya Centre Afrika kugira ngo agire uruhare mu ishyirwaho n\u2019itozwa ry\u2019ingabo z\u2019igihugu iwabo kuko icyo gihugu niyo cyari kikijya gutangiza igisilikali cy\u2019abanyagihugu. Ubwo Bokassa yari afite ipeti rya Kapiteni (Cpt).\u00a0 Nyuma yaje gusezera mu ngabo z\u2019ubufaransa kugira ngo akomeze yitangire igihugu cye.<\/p>\n<p><b>Bokassa mu ngabo z\u2019Igihugu cye cya Santrafurika no\u00a0 gukorera Coup d\u2019Etat mubyara we<\/b><\/p>\n<p>Mu mwaka wa 1964 uwitwa David Dacko wari Perezida wa mbere w\u2019icyo gihugu yiyambaje mubyara we Jean Bedel Bokassa kugira ngo amufashe mu gutunganya igisilikali, ali nabwo yahise amugira Chef d\u2019Etat Major w\u2019Ingabo muli uwo mwaka nyine wa 1964.\u00a0 Ntibyatinze Bokassa aza gutangira kugira akanyota k\u2019ubutegetsi aliko bikamutera ubwoba guhitana mubyara we wari ukili Perezida, ahitamo kuba yitonze agategereza igihe azabona bimworoheye. Mu mwaka wa 1965 ahagana mu mpera zawo, nibwo uwari Chef d\u2019Etat-Major wa Gendarmerie yashatse guhirika ubutegetsi (gukora Coup-d\u2019Etat) bwa David Dacko, hanyuma yohereza n\u2019aba-jandarume gufata Jean Bedel Bokassa Umugaba w\u2019Ingabo mugenzi we, aliko abikora nabi yohereza abantu bacye cyane kuko yari aziko ngo amutunguye. Nibwo Bokassa abikanze abatangira ntacyo bagishoboye kumukoraho, arabivuna bwangu maze afata ingabo ze akocoranaho na Jandarumori gake maze arayiganza bidasubirwaho, ahita abyungukiramo arangiza umugambi nawe yari ajunditse wo guhirika mubyara we. Yahise afata ubutegetsi ku ngufu rero ku italiki ya 31 Ukuboza 1965, mu cyaje kwitwa \u00ab\u00a0Coup \u2018Etat de la Saint-Sylvestre\u00a0\u00bb, ni uko ahinduka atyo Perezida wa kabili w\u2019igihugu cya Centre Afurika. Yanze kwica mubyara we ariko yahise amufungira ahitwa N\u2019garagba.<\/p>\n<p><b>Ikomerwa amashyi n\u2019abaturage rya Bokassa mu myaka 7 ya mbere no kwimakaza kwe kw\u2019igitugu gikabije mu myaka yakurikiyeho<\/b><\/p>\n<p>Nkuko bikunze kugenda ku banyagitugu bose, habayeho igihe twakwita \u00ab\u00a0Honey Moon cyangwa Lune de Miel\u00a0\u00bb ku baturage ba Santrafurika, kuko mu myaka irindwi ya mbere rwose yakomewe amashyi biratinda, ateza imbere ubwubatsi, ubuhinzi, n\u2019ibindi, akundwa n\u2019abaturage b\u2019igihugu, nubwo yanyuzagamo akagira abo ahutaza! Aliko rubanda ntiyari izi ibiyitegereje nyuma yaho gato cyane.<\/p>\n<p>Nyuma rero, uyu mugabo yimakaje icyitwa iterabwoba rikabije, iyicarubozo rihinduka igikorwa gisanzwe mu gihugu, abaturage abamarira ku munigo, abategetsi bibeshye bagashaka gutekereza ku byiza bya rubanda agafata akabaga nk\u2019ubaga amatungo. Maze yigabiza umutungo w\u2019igihugu, abaturage abicisha inzara itarigeze ibaho, ahotora aba-Ministre, ahimba amazu y\u2019ibohero (prisons) ahantu henshi hatazwi aho abantu bicirwaga n\u2019inzego zishinzwe iperereza nta gutabaza nta no gutabarwa! Abaturage bahinduka ibihungetwe, naho Bokassa n\u2019abe bigaragura mu mutungo w\u2019igihugu no mu misoro y\u2019abaturage nk\u2019abatumwe kubitsemba, babaho ubuzima buhenze cyane, mbese isi bayivaho basa n\u2019abageze mu ijuru, mu gihe abaturage baboroga barira ayo kwarika! Ubutegetsi bwe bwari bushyigikiwe cyane n\u2019igihugu cy\u2019igihangange cy\u2019Ubufaransa kuko Ubufaransa bwamubonagamo umuntu urengera inyungu zabwo muli ako karere ka Afurika kose, maze nabwo buhitamo kwicecekera aho guhita bumuryoza ibyo akorera abaturage. Burya ibihugu by\u2019ibihangange kubyiringira ni ibibazo, iyo abaturage batihagurukiye bakiha gutegera amashyi imiryango mpuzamahanga gusa ngo izabakiza umunyagitugu, amaso yabo ashobora guhera mu kirere. Keretse iyo Umunyagitugu atangiye kwibagirwa ikimuhatse yibwira ko yabaye Imana mu bantu, noneho agatangira kwadukira Ibihugu by\u2019ibihangange byamushyigikiye akabituka akabigaraguza agati, nibwo bishobora kumuhaga bigahumiriza, agahirima nk\u2019igiti gihuye n\u2019ishoka y\u2019abaturage!<\/p>\n<p>Kuzengereza abaturage byaje gufata indi ntera ubwo, muli 1972 ku italiki ya 2 Werurwe, yihandagazaga akavuga ko nta matora azigera abaho, ko we ubwe abaye Pereziida w\u2019ubuzima bwose (Pr\u00e9sident \u00e0 Vie cyangwa Life President) akanabitangariza abaturage bose mu ijambo ry\u2019umukuru w\u2019igihugu. Ntibyahagarariye aho, noneho kugira ngo yereke bose ko aliwe wica agakiza kandi yiha icyo ashaka, ku italliki ya 19 Gicurasi 1974 yahise asimbuka ama-peti yose ya gisilikali maze yishyira ku rwego rwa Mar\u00e9chal (Field-Marshall).\u00a0 Aha yagira ngo hatazagira n\u2019undi mu perezida wo muli afurika umurusha intera ya gisilikali. Bokassa ntiyacogoye, ahubwo gukanda abaturage no kubazengereza yabikubye noneho inshuro amagana.<\/p>\n<p>Kuko abanyagitugu bagira amayeri menshi yo kwigarurira inshuti, Bokassa yaje gusanga akeneye ubucuti n\u2019igihugu cya Libiya cyayoborwaga na Kolonel Mouamar El Kadhaffi wakundaga idini rya Islam cyane, noneho abona nta kundi yamureshya, nibwo yigiriye inama yo kumwereka ko yakunze Islam nkawe ndetse n\u2019igi-kirisitu yavukiyemo ashatse yakireka. Mu mwaka wa 1976 niho Mar\u00e9chal Jean Bedel Bokassa yatangarije isi yose ko ahinduye idini abaye umuyisilamu, ndetse ahita afata n\u2019amazina mashya maze yiyita <i>Salah Eddine Ahmed<\/i> Bokassa, agira ngo ashimishe Kaddhafi yifuzagaho inkunga y\u2019amafaranga kuko ubutunzi bw\u2019igihugu cye bwari butangiye kuzungera! Kadhffi nawe rero yaranyuzwe ntiyazuyaza kumurundaho ifaranga ngo ryo gufasha abaturage ba Centre Afurika aliko uko yaritangaga niko ryashiriraga mu buzima bwiza bwa Bokassa n\u2019Akazu ke, abaturage imiborogo n\u2019inzara no guhutazwa kwabo bigikomeza! Ndetse n\u2019izindi nkunga zose zazaga zashiriraga mu bifu by\u2019abiyemeje kuba benumutsima ubuzima bwose, kuko abaturage bari baranakuriwe inzira ku murima ko iby\u2019amatora bagomba kubyibagirwa!<\/p>\n<p>Ubwo mbere gato ku italiki ya 2 Mutarama 1975 Bokassa yahinduye guverinoma ahita yiyemeza gushyiraho Umwanya wa Minisitiri w\u2019Intebe awugenera umugore witwa Elisabeth Domitien, ali nawe wabaye umutegarugori wa mbere muli Afurika wahawe umwanya nk\u2019uwonguwo. Muli Nzeri 1976 iyo guverinoma itaramara n\u2019imyaka ibili yahise ayikuraho avuga ko ntacyo bimaze kugira guverinoma, maze ahita ayisimbuza icyo yise Inama y\u2019<i>Igihugu y\u2019Ivugururamatwara <\/i>(Conseil de la R\u00e9volution Centre-Africaine). Ubwo yahise anafungura mubyara we David Dacko, yari yarakoreye Coup-d\u2019Etat, maze amugira Umujyanama we wihariye. Mbese yakoraga ibyo ashaka, agafunga uwo ashaka igihe ashakiye, akamufungura igihe ashakiye cyangwa akamwica bitewe nuko bimujemo, agahindagura ibyo ashaka byose uko bimuje mu mutwe, nta rubanza, nta bisobanuro, mbese we n\u2019agatsiko ke bayoboranaga igihugu bari barakigize agatobero, uvuze bagashyira iwa kajwiga, utatse bagahwanya, uwicecekeye bagakomeza bagahonyora kuzageza anogotse, kandi bakamufata nk\u2019aho aliwe munyagihugu mwiza!<\/p>\n<p><b>Bokassa yiyambika ikamba akaba Umwami w\u2019Abami Bokassa wa mbere (Bokassa 1er)<\/b><\/p>\n<p>Kwishyira hejuru kwa Bokassa no gushaka ibyubahiro ntibyigeze bihagarara kuko yakomeje kubigirira inyota, noneho agera aho yumva kuba Marishali bitagihagije kuko n\u2019Abantu nka ba Idi Amin bari barigize ba Marechall, ndetse nyuma gato na Mobutu, n\u2019abandi nka Samora Machel wa Mozambike, ku buryo yari asigaye abona aho bukera atazaba akiruta abandi muli afurika yose kubera ko kwiha ama-peti n\u2019intera n\u2019abandi ba-perezida bashoboraga kubikora. Nibwo afashe icyemezo cyo kuba igitangaza kurushaho, maze ku italiki ya 4 Ukuboza 1977 atangariza isi yose ko abaye Umwami w\u2019Abami (Empereur), niko guhita afata n\u2019Izina ry\u2019Ubwami rya Bokassa wa Mbere (Bokassa 1<sup>er<\/sup>).<\/p>\n<p>Iyimikwa rye ryari riteye ubwoba kuko ryahitanye umutungo utabarika w\u2019igihugu, Umunsi mukuru wabereye ahitwa mu Ngoro y\u2019Imikino (Palais des Sport) mu murwa mukuru wa Bangui, aho abatumirwa Ibihumbi bitanu bari bitabiriye urwo rubanza rw\u2019iyimikwa ry\u2019Umwami w\u2019abami Bokassa wa Mbere. Uwari Ministiri w\u2019Ububanyi n\u2019amahanga w\u2019Ubufaransa, Bwana Robert Galley, ndetse na Perezida w\u2019Igihugu cya Ile Maurice bari bitabiriye uwo muhango. Kugira ngo yereke abantu ko atari umuntu wa hafi aha, Bokassa yakoresheje Umwambaro uhenze cyane umeze neza nk\u2019uwo Napoleon 1<sup>er<\/sup> w\u2019Ubufaransa yari yarambaye yimikwa mu myaka hafi magana abili mbere yaho. Ayo yose ni amafaranga yavaga mu mitsi ya rubanda rugufi rwaribwaga abaryi barwicayeho nta kivugira. Uwo muhango wari ukabije guhenda kuko watwaye ama-miliyari menshi cyane y\u2019amafaranga y\u2019igihugu, hakoreshejwemo amacupa arenga ibihumbi mirongo itandatu ya Champagne zihenze cyane n\u2019izindi nzoga n\u2019ibinyobwa by\u2019ubwoko bwose, za Zahabu n\u2019imitako ikoze muli diama n\u2019andi mabuye y\u2019agaciro byuzuye hose, ibikoresho bihenze cyane birimo intebe, imitako, utumeza, utubati, udukinisho, n\u2019ibindi byose byari byarakorewe mu bufaransa n\u2019abahanzi banyuranye b\u2019abafaransa bahasaruye akayabo kabatunze ubuzima bwose.\u00a0 Intebe y\u2019Ubwami (tr\u00f4ne) nini cyane yahanzwe n\u2019umuhanzi wari ikirangirire mu bufaransa no ku isi witwaga Olivier Brice (sculpteur), iyo ntebe y\u2019Icyubahiro yari ishushanyijemo (ibajemo) amashusho ya Kagoma ahambaye n\u2019ibindi byinshi kandi itatse diamants ahantu \u00a0hafi ya hose n\u2019andi mabuye y\u2019agaciro kanini cyane. Bamukoreye na Garde Robe yo kubikamo imyambaro y\u2019Ubwami yakozwe n\u2019abahanzi b\u2019abafaransa ku kayabo ka miliyoni nyinshi cyane. Ikamba ry\u2019Umwami w\u2019Abami ryo ryari rikoze muli Zahabu rikaba ryaratunganyijwe n\u2019umuhanzi w\u2019ikirangirire Claude Arthus-Bertrand, ndetse ryari rinavanzemo diama nyinshi cyane.\u00a0 Mbese uwavuga iby\u2019uwo munsi ntiyabirangiza. Gusa umuntu yakongeraho ko mucuti we Kadhafi yamutwerereye amafaranga asaga miliyoni ijana z\u2019amafaranga y\u2019icyo gihugu (ubwo ni hafi miliyoni ijana z\u2019amanyarwanda).<\/p>\n<p>Izina rye ry\u2019Ubwami mu magambo arambuye ryari\u00a0: <i>Umwami w\u2019Abami wa Centre Afurika ku bw\u2019Ugushaka kw\u2019Abaturage ba Centrafurika, bibumbiye mu bumwe bw\u2019Ishyaka rya politiki ry\u2019abanyagihugu ariryo MESAN (Mouvement pour l\u2019Evolution Sociale de l\u2019Afrique Noire)<\/i>, mu gifaransa \u00a0\u00ab Empereur de Centrafrique par la volont\u00e9 du peuple centrafricain, uni au sein du parti politique national : le MESAN \u00bb (&#8220;Mouvement pour l&#8217;\u00e9volution sociale de l&#8217;Afrique noire&#8221;).<\/p>\n<p>Nyuma yaho Empereur Bokassa yaje gukabya ubunyamaswa bwe kuko yavuzweho cyane kurya inyama z\u2019abantu, abo yicaga bamwe yasabaga ko babamutekera agafata ku ifunguro ry\u2019ikiremwa muntu kuko ngo abapfumu be bari baramubwiye ko alibyo bizamuha imbaraga zidasubirwaho no kuba atakwisukirwa n\u2019uwashaka kumuhitana wese\u00a0! ibindi bintu byose byo ku isi yari yarabihaze. Ibi abacamanza n\u2019abashakashatsi n\u2019ubu baracyakomeje kubikorera ubushakashatsi bwimbitse.<\/p>\n<p>Yaje gutangira rero kwangwa n\u2019abaturage bari bageze habi, aliko ingufu za gisilikali ntizitume binyagambura, ni uko arushaho kubakandamiza no kubishongoraho mu magambo y\u2019ubwirasi nk\u2019abanyagitugu bose, abumvisha ko nta washobora kumukuraho n\u2019umwe. Uko kurya inyama z\u2019abantu (cannibalisme) niko kwaje kuviramo Umwami w\u2019Abami Bokassa aga-surnom ka <i>\u00ab\u00a0Ogre de Berengo\u00a0\u00bb <\/i>kubera Ingoro ye y\u2019igitangaza yabaga ahitwa Berengo mu gihugu cye.<\/p>\n<p>Nyuma yo kwishyira hejuru atya rero, yaje gukaza umurego mu kuzengereza abturage be no gusesagura umutungo w\u2019igihugu, kwica abasilikali bakuru bo\u00a0 mu ngabo na jandarumori, mbese uzamuye agatwe wese ashaka kumubwira iby\u2019umutungo wa rubanda no kuyoboza igitugu inkota n\u2019iterabwoba yahitaga amwerekeza inzira yo kwicwa nta nkurikizi. Iby\u2019uburenganzira bw\u2019ikiremwamuntu byo ntibyabagaho.<\/p>\n<p>Yigabije abagore ararongora agira 18 maze ababyaraho abana 40 bose akajya abaha izina rya Prince Bokasa. Dore amazina y\u2019abagore be cumi n\u2019umunani barimo amoko yose, abirabura n\u2019abatari abirabura: 1) Annette Van Helst; 2) Marguerite Green Boyanga;3) Martine Nguyen Thi Hue; 4) Jacqueline Nguyen Thin; 5) Astrid Elisabeth Van Erpe; 6) Catherine Denguiad\u00e9; 7) Christine Tongui; 8) Marie-Jo\u00eblle Aziza-Eboulia; 9) Marie-Jeanne Nouganga; 10) \u00c9liane Mayanga; 11) Alda Adriano Geday; 12) Gabriella Drimbo; 13) Chantal Belleka; 14) Marie-Charlotte Mathey; 15) Rita Carlos Pimenta; 16) Brigitte Eyenga; 17) Augustine Assemat; 18) Zara Victorine.<\/p>\n<p>Ibibi bye byarakomeje agera aho yica gusa atababariye n\u2019iyonka, ku buryo ubwoba bwabaye bwose mu banyagihugu, amarira aba yose kandi aliko bose bakomeza gukomera amashyi umunyagitugu no kuvuga ko ali we wa mbere mu miyoborere myiza, ali ukugira ngo bakunde baramuke! Amarira y\u2019abaturage bose yatembaga ajya mu nda kuko nta kundi bali kubigenza\u00a0!<\/p>\n<p>Mu mwaka wa 1979 Amnestey International\u00a0 yaje kumurega Urupfu rw\u2019utwana ijana (100 enfants) yahotoreye muli prison y\u2019i Bangui mu murwa mukuru w\u2019igihugu cye, atuziza ko twari twagaragaje ko ababyeyi badafite ubushobozi bwo kugura imyenda y\u2019ishuli ihenze cyane bari bategetswe kuzajya bambara.<\/p>\n<p><b>Ihirima ry\u2019icyiswe Empire Centrafricain n\u2019Amaherezo mabi y\u2019Umunyagitugu Bokassa <\/b><\/p>\n<p>Ahagana mu mwaka wa 1979, abantu bose balimo n\u2019abasilikali n\u2019inzego z\u2019perereza n\u2019abandi bari barahahamutse nta n\u2019umwe ugifite umutima mu gituza kubera ubutegetsi bw\u2019igitugu gikabije bwa Bokassa, n\u2019ubwoba bwabarenze, buli muntu yikeka undi, nta ucyizera n\u2019uwo basangiye ibere cyangwa se uwo bashakanye ngo hato atamutanga ku munyagitugu Bokassa.<\/p>\n<p>Hali aho byageze birakabya rero, ndetse binatuma mu ijoro ryo ku wa 20 rishyira uwa 21 Nzeri 1979, ubwo Umwami w\u2019Abami Bokassa wa mbere yari mu ruzinduko mu gihugu cya Libiya, Urwego rushinzwe Iperereza ryo hanze icyo gihe rwari ruzwi ku izina rya SDECE (Service de Documentation Ext\u00e9rieur et de Contre-Espionnage-SDECE) rwiyemeje kuva mu bwoba rufata initiative yo gukuraho umugabo mu cyaje kwitwa <i>Operation Caban<\/i>. Kuko babonaga abandi bose yewe n\u2019abagize Etat-Major yaba iy\u2019ingabo cyangwa se iya gendarmerie barishwe n\u2019ubwoba barahisemo kwirira bakicecekera kandi agatsiko kica uwo gashatse nta mbabazi. Abo bahungu rero bo muli Service y\u2019Iperereza ryo hanze SDECE baje gusanga bikabije badashobora gukomeza kubyihanganira maze biyemeza gufata risk zose bakareba ko barangiza ibibazo muli iryo joro Bokassa akili muli Libiya, maze bitoranyamo ikipeya gi-komando\u00a0 (un commando) bacengera (infiltration) muli bataillon yari ishinzwe gutabara, kwakira no kurinda ikibuga cy\u2019Indege babifashijwemo n\u2019uwari uyoboye iyo batayo aliwe bitaga Colonel Brian\u00e7on-R, maze bakora akantu ku kibuga cy\u2019indege cya Bangui-Mpoko.\u00a0 Habaye imirwano ikaze muli iryo joro aliko bwagiye gucya ikibuga cy\u2019indege gikuru abahungu bagikaciye. Mu rukerera hoherejwe ingabo nyinshi zije gutabara, hari n\u2019indege n\u2019abandi basilikali, aliko ingufu zikomeza kwiyongera, abakoze igikorwa baratabarwa nabo mu nzego zose, abandi basilikali babona ko kabaye bali barabuze uko bigobotora biyemeza gusanga bagenzi babo batangiye igikorwa (dore ko abatishimye bari ishyano ryose bari buzuyemo na benshi bo mu ngabo zirinda umukuru w\u2019Igihugu), maze imirwano ikomereza muli Capital ya banguio yose, umunsi urinda wira, gukocorana birakomeza, noneho nko mu ma saa sita z\u2019ijoro abasore baba banogeje ingabo zihaye gukomera ku Umwami w\u2019Abami Bokassa wari yarajengereje abanyagihugu.\u00a0 Ubwo mu gicuku hagati nibwo abaturage batangarijwe ko zahinduye imirishyo kandi imirwano yarangiye. Batangarizwa ko icyari Empire ya Centre Afurika cyahirimye kandi cyavuyeho na Empereur Bokassa 1<sup>er<\/sup> yahirimye, ko hagiyeho Repubulika. Bokassa yahise ahungira muli Cote d\u2019Ivoir ahamara imyaka ine, nyuma ajya mu Bufaransa. Yaciriwe urubanza rwo gupfa kubera ibyaha byinshi cyane yaregwaga, arucirwa adahari. Yaje kunanirwa kuba mu Bufaransa, nyuma afata icyemezo cyo kugaruka mu gihugu cye muli 1986 nubwo yari yaraciriwe urwo gupfa. Yarafashwe arafungwa, hanyuma agirirwa imbabazi igihano cyo gupfa cye bagihinduramo igifungo cya burundu muli Gashyantare 1988. Nyuma igihano cye cyagiye gisabirwa kugabanyuka bitewe no kugezwa habi n\u2019ubuzima bwo mu munyururu ndetse n\u2019ubutegetsi bwagendaga buhinduka. Kugeza ubwo muli 1993 Perezida Andr\u00e9 Kolingba yabonye uko azahajwe n\u2019uburoko ahitamo gutanga imbabazi z\u2019Umukuru w\u2019Igihugu (grace presidentielle) n\u2019ubwo ntacyo byahinduye ku buzima bwe byari kuruta iyo yigumira mu buroko aho abaturage yahemukiye batamubona ngo bajye bamujoga amanywa n\u2019ijoro. Umwami w\u2019Abami Bokassa wa mbere yaje kunanirwa kubaho apfa ahagaze umutima kubera guhahamurwa n\u2019ibyo yakoze n\u2019inyama z\u2019abantu yariye, n\u2019ibindi. Yapfuye mu mwaka wa 1996 rero ahagaze umutima, apfa atakigira n\u2019urwara rwo kwishima, yambaye imyenda iteye ibiraka, anywa amazi y\u2019umugezi nayo akayabona ku bwa burembe hari umugiriye impuwe, mbese yageze habi rwose, ku buryo nta n\u2019umuturage wamuririye!<\/p>\n<p>Ngayo nguko, ngayo amaherezo y\u2019Umunyagitugu wishyize hejuru bigatinda.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Bamara, Prosper<\/b><\/p>\n<p><b>National Security Vice-Chairman<\/b><\/p>\n<p><b>PRM\/MRP-ABASANGIZI<\/b><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2013\/03\/bamara.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-thumbnail wp-image-3299 alignnone\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2013\/03\/bamara-150x150.png\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Muli iyi minsi twatangiranye ikiganiro ku ihirima ry\u2019ingoma z\u2019igitugu akenshi usanga zihirima mu buryo abantu bataba biteze bitewe nuko abenshi baba bazibonamo ingufu zidasanzwe, ubucuti n\u2019ibihangange ku isi, umutungo ukabije w\u2019ishyaka riri ku butegetsi,<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3594,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[],"class_list":["post-3593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-politiki"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA - Umunyarwanda<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA - Umunyarwanda\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Muli iyi minsi twatangiranye ikiganiro ku ihirima ry\u2019ingoma z\u2019igitugu akenshi usanga zihirima mu buryo abantu bataba biteze bitewe nuko abenshi baba bazibonamo ingufu zidasanzwe, ubucuti n\u2019ibihangange ku isi, umutungo ukabije w\u2019ishyaka riri ku butegetsi,\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Umunyarwanda\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-05-20T02:31:06+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"therwd.com\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"therwd.com\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"therwd.com\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/989bb81b2eeef857abb5a737f9ab67a2\"},\"headline\":\"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA\",\"datePublished\":\"2013-05-20T02:31:06+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/\"},\"wordCount\":2933,\"commentCount\":4,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"\",\"articleSection\":[\"Politiki\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/\",\"name\":\"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA - Umunyarwanda\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"\",\"datePublished\":\"2013-05-20T02:31:06+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/989bb81b2eeef857abb5a737f9ab67a2\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"\",\"contentUrl\":\"\",\"width\":466,\"height\":300},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/\",\"name\":\"Umunyarwanda\",\"description\":\"The Rwandan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/989bb81b2eeef857abb5a737f9ab67a2\",\"name\":\"therwd.com\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/285303380296f314668f153a5ba824b1b307f15cfc801fd77e866a972e19d2c0?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/285303380296f314668f153a5ba824b1b307f15cfc801fd77e866a972e19d2c0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/285303380296f314668f153a5ba824b1b307f15cfc801fd77e866a972e19d2c0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"therwd.com\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/www.therwandan.com\\\/ki\\\/author\\\/therwd-com\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA - Umunyarwanda","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA - Umunyarwanda","og_description":"Muli iyi minsi twatangiranye ikiganiro ku ihirima ry\u2019ingoma z\u2019igitugu akenshi usanga zihirima mu buryo abantu bataba biteze bitewe nuko abenshi baba bazibonamo ingufu zidasanzwe, ubucuti n\u2019ibihangange ku isi, umutungo ukabije w\u2019ishyaka riri ku butegetsi,","og_url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/","og_site_name":"Umunyarwanda","article_published_time":"2013-05-20T02:31:06+00:00","author":"therwd.com","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"therwd.com","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/"},"author":{"name":"therwd.com","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/989bb81b2eeef857abb5a737f9ab67a2"},"headline":"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA","datePublished":"2013-05-20T02:31:06+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/"},"wordCount":2933,"commentCount":4,"image":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"","articleSection":["Politiki"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/","url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/","name":"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA - Umunyarwanda","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"","datePublished":"2013-05-20T02:31:06+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/989bb81b2eeef857abb5a737f9ab67a2"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#primaryimage","url":"","contentUrl":"","width":466,"height":300},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/ingoma-zigitugu-zihirima-mu-gisa-nubufindo-umwami-wabami-bokassa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ingoma z\u2019Igitugu Zihirima mu gisa n\u2019Ubufindo: Umwami w\u2019Abami BOKASSA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#website","url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/","name":"Umunyarwanda","description":"The Rwandan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/989bb81b2eeef857abb5a737f9ab67a2","name":"therwd.com","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/285303380296f314668f153a5ba824b1b307f15cfc801fd77e866a972e19d2c0?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/285303380296f314668f153a5ba824b1b307f15cfc801fd77e866a972e19d2c0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/285303380296f314668f153a5ba824b1b307f15cfc801fd77e866a972e19d2c0?s=96&d=mm&r=g","caption":"therwd.com"},"url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/author\/therwd-com\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3593"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3593\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}