{"id":40523,"date":"2021-03-31T19:17:16","date_gmt":"2021-03-31T17:17:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/?p=40523"},"modified":"2021-03-31T19:17:42","modified_gmt":"2021-03-31T17:17:42","slug":"rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/","title":{"rendered":"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"668\" height=\"466\" src=\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2021\/03\/Skjermbilde-2021-03-31-kl.-19.16.14.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-40524\" srcset=\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2021\/03\/Skjermbilde-2021-03-31-kl.-19.16.14.png 668w, https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2021\/03\/Skjermbilde-2021-03-31-kl.-19.16.14-300x209.png 300w, https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2021\/03\/Skjermbilde-2021-03-31-kl.-19.16.14-100x70.png 100w, https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2021\/03\/Skjermbilde-2021-03-31-kl.-19.16.14-602x420.png 602w\" sizes=\"auto, (max-width: 668px) 100vw, 668px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Hakenewe impinduka zihuse muri iki gihe kiri hafi y\u2019inama y\u2019Ibihugu bihuriye ku rurimi rw\u2019Icyongereza(Commonwealth)\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raporo ya Human Rights Watch, Mutarama 2021<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yahinduwe na <strong>Arnold Gakuba<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu (Human Rights Watch) wavuze ko hashize mwaka, ubutegetsi bw&#8217;u Rwanda butera ubwoba, buta muri yombi kandi bukurikirana nibura abantu umunani bavuze cyangwa batanze ibitekerezo ku bibazo biriho ubu mu Rwanda kuri YouTube. Umusizi watangaje imivugo ye kuri YouTube yaburiwe irengero ku itariki ya&nbsp; 7 Gashyantare 2021.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mu gihe u Rwanda rwitegura kwakira inama y&#8217;abakuru b&#8217;ibihugu bigize Umuryango wa Commonwealth muri Kamena, ubuyobozi bw\u2019u Rwanda bugomba guhita bahagarika ihohoterwa burekura abatanga ibitekerezo kuri YouTube ndetse n&#8217;abanyambuga bakurikiranywe mu buryo butemewe n\u2019amategeko kuko uburenganzira bwabo bwo gutanga ibitekerezo bwabangamiwe kandi bukavanaho ibirego byose bubashinja. Ubuyobozi bugomba kandi gutangiza iperereza ryizewe, ryigenga kandi rinyuze mu mucyo ku ibura n\u2019impfu zikekwa z\u2019abanenga, abatavuga rumwe n\u2019ubutegetsi, abakorera sosiyete sivile n\u2019abanyamakuru, kandi ababigizemo uruhare bagashyikirizwa ubutabera.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Umuyobozi wa Afurika yo hagati muri Human Rights Watch, Lewis Mudge yasobanuye ko: &#8220;<em>Hari umubare munini mu Rwanda werekana kutorohera no kwihorera&nbsp; bikabije bikorerwa abanenga ubutegetsi, ibyo bikaba bitera impungenge z&#8217;umutekano w&#8217;abasura imbuga ndetse n&#8217;abatanga ibitekerezo byabo<\/em>.&#8221; Yakomeje agira ati: \u201c<em>Umuryango wa Commonwealth ntukwiye kwirengagiza ihohoterwa ry\u2019abaharanira demokarasi kandi ugomba guhatira ubuyobozi bw\u2019u Rwanda gushyira mu bikorwa ivugurura rikenewe mu rwego rwo kurengera ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo. <\/em>&#8220;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri Gashyantare na Werurwe, Human Rights Watch yaganiriye n\u2019abantu barindwi batanga ibitekerezo ku mbuga nkoranyambaga n&#8217;abanyamakuru b\u2019abanyarwanda, hamwe n&#8217;abandi batangabuhamya icyenda bakomoka mu miryango yabahuye n\u2019ibibazo cyangwa babifiteho amakuru. Abashakashatsi ba Human Rights Watch banasuzumye kandi amategeko, inyandiko z\u2019urukiko, disikuru mbwirwaruhame, hamwe n\u2019imbuga nkoranyambaga abaregwa banyujijeho ibitekerezo byabo. N\u2019ubwo iyi raporo ituzuye neza, yibanze ku manza Human Rights Watch yashoboye kugenzura. Amakuru amwe ateye impungenge ntiyashyizwemo mu rwego rwo kurinda umutekano wa ba nyirayo ngo batagirirwa nabi n\u2019ubutegetsi bw\u2019u Rwanda.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">YouTube yararwanijwe cyane kuko yagaragaje imbaraga mu kuvuga yemye mu Rwanda. Muri ino myaka yashize, nyuma y\u2019uko bababazwa no kutajya impaka mu bitangazamakuru, bamwe mu banyambuga n\u2019abatanga ibitekerezo b\u2019abanyarwanda bafashe iya mbere mu gukoresha urubuga rwa You Tube bashyiraho amashusho avuga ku bibazo by\u2019ingutu byugarije umurayngo nyarwanda kandi bakaganira no ku bibazo bimwe na bimwe bitavugwaho rumwe birimo kwirukanwa kw\u2019abaturage mu duce dukennye mu murwa mukuru wa Kigali no gushyiraho guma mu rugo ikakaye ndetse no gufunga amashuri kuva muri Werurwe kugeza m\u2019Ugushyingo 2020 ngo bakumire Koronavirusi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ku itariki 9 Gashyantare 2021, uwitwa Innocent Bahati, umuririmbyi n\u2019umusizi w\u2019imyaka 31 yaburiwe irengero. Ibyo byamenyeshejwe ibiro bishinzwe iperereza mu Rwanda (RIB) ubwo hari hashize iminsi ibiri agaragaye i Nyanza, mu ntara y\u2019amajyepfo. Imivugo ye yasohoye muri videwo yashyizwe kuri YouTube, ivuga ku bibazo byugarije abaturage cyane cyane kwiyongera k&#8217;ubukene ndetse na guma mu rugo n\u2019ingaruka zayo. Abantu babiri bamubonye mbere yo kubura, babwiye Human Rights Watch ko yasuye Akarere ka Nyanza ku ya 7 Gashyantare kugira ngo akore ubushakashatsi ku gisigo gishya yari agiye gusohora. Umuvugizi wa RIB yabwiye itangazamakuru ko iperereza rigikorwa kugira ngo bamenye aho aherereye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amakuru atandukanye agaragaza ko Innocent Bahati yari yarafunzwe mu 2017 azira kunenga icyemezo cyo kwimura ikigo cy\u2019Ishuri Rikuru rya Kigali ryigisha uburezi kivanywa mu murwa mukuru kikajyanywa i Rukara mu Ntara y\u2019Iburasirazuba. Human Rights Watch ivuga ko urebye ifungwa rya Innocent Bahati, wari uherutse kunenga politiki ya guverinoma, ndetse no kubura mu buryo butunguranye kw\u2019abanenga guverinoma y\u2019u Rwanda, wakeka icyihishe inyuma ry\u2019ibura rye.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ku itariki ya 19 Werurwe 2021, Human Rights Watch yandikiye Minisitiri w\u2019Ubutabera Johnston Busingye kugira ngo atange iamakuru ku byo wari umaze kumva birimo ibura rya Innocent Bahati, no gusaba amakuru ku ngamba zafashwe n\u2019ubuyobozi bw\u2019u Rwanda ku bijyanye no kuvutswa uburenganzira bwo gutanga ibitekerezo, nyamara kugerza ubu guverinoma y\u2019u Rwanda ntiyigeze igira icyo isubiza.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri Mata 2020, abapolisi bataye muri yombi abanyambuga bane n\u2019umushoferi bakorera imbuga za YouTube zo mu Rwanda bakoze inkuru ku ngaruka z\u2019amabwiriza ya Koronavirusi ku baturage batishoboye. Ifatwa ryabo ryagaragaje zimwe mu ingamba zo kwihorera kandi batatu muri bo bahise bajyanywa mu nkiko. Dieudonn\u00e9 Niyonsenga uzwi ku izina rya \u201cCyuma Hassan\u201d, nyiri Ishema TV, ndetse n&#8217;umushoferi we Fid\u00e8le Komezusenge bashinjwaga gukoresha impapuro mpimbano biyita abanyamakuru no kubangamira imirimo rusange, nyamara baje kugirwa abere ku itariki ya 12 Werurwe 2021. Th\u00e9oneste Nsengimana, nyiri Umubavu TV yafunzwe by&#8217;agateganyo ashinjwa uburiganya ariko nawe yaje kurekurwa muri Gicurasi 2020 nyuma y\u2019uko aburirwa ibimenyetso.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nubwo bishimishije ko nta n\u2019umwe muri abo bose wahamwe n\u2019ibyaha, haracyagaragara guhohotera no gushyira iterabwoba ku bagaragaza ibibazo by\u2019ingutu byugarije abaturage. Amategeko y\u2019u Rwanda asobanura mu buryo bwumvikana ko umunyamakuru ari &#8220;<em>umuntu wese ufite ubumenyi bw\u2019ibanze bw\u2019abanyamakuru kandi ukora umwuga w\u2019itangazamakuru nk\u2019umwuga we w\u2019ibanze<\/em>,&#8221; ibi bikaba binyuranije n\u2019amahame mpuzamahanga kuko byemerera Leta gukurikirana abanyambuga nkoranyambaga batangaje inkuru zifite inyungu rusange ku bijyanye n\u2019ingamba Guverinoma yafashe kubera icyirezo cya Koronavirusi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Banki y&#8217;isi ivuga ko ubukungu bw&#8217;u Rwanda ari bumwe mu bwibasiwe cyane n&#8217;icyorezo cya Koronavirusi muri Afurika yo munsi y&#8217;Ubutayu bwa Sahara kubera ingamba zikakaye zo kugikumira bityo bikaba byarateye &#8220;<em>kwiyongera gukabije k\u2019ubukene<\/em>&#8220;, byibasira cyane cyane abatuye mu mijyi, abana n&#8217;abagore. Polisi yataye muri yombi ku maherere abantu ibihumbi icumi bafungirwa ku bibuga by\u2019umupira (stades) bashinjwa kurenga ku ngamba zo kwita ku buzima rusange kandi Leta nayo ibona neza ko kunenga ingamba zayo zidafatika ari ngombwa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mu bandi banyambuga nkoranyambaga bafunzwe cyangwa bafashwe muri iki gihe cy\u2019umwaka umwe ushize harimo Yvonne Idamange, watangaga ibitekerezo kuri interineti, na we wavuze ku bukene bukabije bugenda bwiyongera mu Rwanda kandi akanenga uko gahunda ya guma mu rugo yagenze. Agn\u00e8s Uwimana Nkusi, umwanditsi mukuru w&#8217;urubuga rw&#8217;amakuru \u201c<em>Umarabyo n&#8217;umuyoboro wa YouTube<\/em>\u201d nawe yafunzwe amasaha menshi nyuma yo kwandika inkuru ku iburanisha ry&#8217;ibanze rya Yvonne Idamange; kimwe na Valentin Muhirwa na David Byiringro, abanyarubuga rwa Afrimax TV batanze ibiryo nyuma y\u2019uko baganiriye&nbsp; n\u2019abaturage bagasanga bashonje, aho baje kurekurwa nyuma y\u2019iminsi 12.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abatanze ibitekerezo barimo Yvonne Idamange na Aimable Karasira wahoze ari umwarimu akaba na nyir&#8217;umuyoboro wa YouTube, bakoresheje amashusho yabo kugira ngo baganire kuri jenoside yo mu 1994 no ku byaha byakozwe na RPF, ishyaka riri ku butegetsi nyuma ya jenoside, nabo bashyizweho iterabwoba kandi bashinjwa guhakana no gupfobya jenoside.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri ino myaka yashize, abantu benshi bakurikiranwe ku buryo butemewe n\u2019amategeko babwiye Human Rights Watch ko bakubiswe kandi bahatirwa kwemera ibyaha batakoze mu gihe cy\u2019ibazwa ndetse n\u2019igihe bari bafunzwe by\u2019agateganyo. Bamwe muri bo bemeje kandi ko abakozi ba perezidansi babakoreye ihohoterwa maze bababwira kutazavuga iyicarubozo bakorewe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mu isuzuma rusange rihoraho rikorwa ku isi hose muri Mutarama 2021 ku bijyanye&nbsp; n\u2019uburenganzira bwa muntu mu Muryango w\u2019abibumbye, u Rwanda rwahawe ibyifuzo byinshi n\u2019ibindi bihugu byo guhindura amategeko kugira ngo arengere ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lewis Mudge yashoje agira ati: &#8220;<em>Mu Rwanda, kunenga guverinoma akenshi biganisha ku kwihorera, haba mu buryo bwo guta muri yombi, gutotezwa ndetse no kuburirwa irengero.<\/em>&#8221; Yakomeje agira ati: \u201c<em>Iterabwoba rigaragazwa n\u2019ishyaka riri ku butegetsi cyangwa abayobozi muri guverinoma no gutinya gukurikiranwa byatumye bashyiraho uburyo bwo gupfukirana ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo, nk\u2019aho aribo bicira imanza<\/em>. &#8220;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Amabwiriza, iterabwoba no gukurikiranywa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inzego z\u2019ubutabera z\u2019u Rwanda zikorera mu rwego rwa politiki aho ubutegetsi nyobozi buri hejuru y\u2019ubucamanza kandi hariho kwikoma ku mugaragaro ibitekerezo bitandukanye n\u2019ibya guverinoma cyangwa iby\u2019ishyaka riri ku butegetsi, FPR. Kuba mu mategeko hagaragaramo gukumira no kurwanya ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo, ibyo bibaha uburyo bwo gukurikirana abantu ku buryo butemewe n\u2019amategeko.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri ino myaka yashize, ingamba zashyizweho zo kugenzura imbuga nkoranyambaga no gutanga ibitekerezo ku rubuga rwa interineti zarushijeho gukaza umurego mu kubangamira ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo. Ku itariki ya 8 Gicurasi 2019, Perezida Paul Kagame yiyamye akomeje abakoresha urubuga rwa interineti agire ati: \u201c<em>Abo wumva bavuga kuri interineti, baba muri Amerika, Afurika y&#8217;Epfo cyangwa Ubufaransa, batekereza ko ari kure. Bari kure, ariko bari hafi y\u2019umuriro. Uko bazarushaho kugenda begera, umuriro uzabatwika.<\/em> &#8220;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nyuma y&#8217;iminsi mike, Minisitiri w\u2019Ikoranabuhanga n\u2019Itumanaho (ICT) no guhanga ibishya, Paula Ingabire, yatangarije komisiyo ihoraho ishinzwe ingengo y\u2019imari n\u2019umurage mu Nteko Ishinga Amategeko ingamba zafashwe zo kugenzura ibisangirwa ku mbuga nkoranyambaga ngo kuko &#8220;<em>agomba kuba ari amakuru ahuza abantu, yubaka igihugu, ngo nta gukwirakwiza amakuru atari yo cyangwa asebanya<\/em>. &#8220;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mu Kuboza, Ikigo Gishinzwe Itangazamakuru mu Rwanda (RMC), urwego rwigenga, rwaje kunengwa cyane ubwo rwatangazaga gahunda yo kwandikisha imiyoboro ya YouTube nk&#8217;itangazamakuru. Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa RMC, Emmanuel Mugisha, yatangarije itangazamakuru ko iki gikorwa ari igisubizo ku birego byakiriwe kandi yagize ati: \u201c<em>Ntabwo ibi tubikora mu rwego rwo kubahiriza amategeko, ahubwo ni ukugirango tubamenye. Iyo umunyarubuga kuri YouTube ababaje itsinda runaka ry\u2019abantu, tugomba kubimuryoza.<\/em> &#8220;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Igikorwa cyo kwiyandikisha cyasabaga abanyamakuru gutanga amakuru yerekeye umukoresha wabo, icyemezo kibemerera gukora itangazamakuru, inyandiko mpanabyaha, &#8220;<em>umurongo wandikwamo<\/em>&#8221; w&#8217;itangazamakuru n&#8217;amafaranga ibihumbi 50,000 by&#8217;amafaranga y&#8217;u Rwanda (cyangwa amadolari 50 y\u2019Amerika). Nyuma y\u2019uko icyo cyemezo kinengwa n\u2019abanyambuga, RMC yahagaritse iryo yandikwa ryari riteganijwe ry\u2019imiyoboro ya YouTube, nyuma kago muri uko kwezi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ibyifuzo byo kwiyandikisha cyangwa amabwiriza bishobora kugaragara neza ko abakora itangazamakuru bafite ubumenyi bukenewe. Icyakora, mu Rwanda, urebye ubwoba buhari ndetse n\u2019uburyo ibitangazamakuru byigenzura, ibi biha imbaraga abayobozi kugira ngo bibasire abitwa ko basuzugura kandi bibangamira uburenganzira bwo gutanga ibitekerezo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Imanza Zirega Abanyambuga n&#8217;Aabatanga ibitekerezo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kuva mu mwaka wa 2018, abanyambuga, abanyamakuru n\u2019abatanga ibitekerezo kuri YouTube barenga icumi barafunzwe, barafatwa cyangwa bakurikiranwa mu nkiko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri Mata 2020, abanyambuga bane bakorera Afrimax TV, Ishema TV na Umubavu TV batawe muri yombi mu bihe bimwe, barihanangirizwa kandi bakurikiranyweho ibyaha bitandukanye birimo kurenga ingamba zo gukumira icyorezo cya koronavirusi. Abo bose batangazaga ibibazo by\u2019ingutu byugarije abanyarwanda birimo cyane cyane ingaruka za guma mu rugo ku baturage. Mu mezi yabanjirije ayo, bari kandi baratangaje ibibazo byavutse igihe ubuyobozi bwimuraga ku gahato abari batuye ahitwa Bannyahe, agace gakennye haherereye mu murwa mukuru w\u2019u Rwanda, Kigali.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ku itariki ya 15 Mata, Dieudonn\u00e9 Niyonsenga, umuyobozi wa Ishema TV n\u2019ushushoferi we Fid\u00e8le Komezusenge, batawe muri yombi igihe bari bagiye gutanga ibiganiro. Ubushinjacyaha bubashinja kuba bakora batemewe na RMC bukaba bwarasabiye Dieudonn\u00e9 Niyonsenga igifungo cy\u2019imyaka umunani naho Komezusenge bumusabira igifungo cy\u2019imyaka itanu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ku itariki ya 12 Werurwe 2021, Urukiko rwisumbuye rwa Gasabo i Kigali rwagize umwere Dieudonn\u00e9 Niyonsenga wakurikiranywagaho icyaha cyo gukora inyandiko mpimbano, &#8220;<em>avuga ko afitanye isano n&#8217;umwuga w\u2019ubunyamakuru<\/em>&#8220;, kandi ko &#8220;<em>abangamira imirimo rusange<\/em>&#8221; na Fid\u00e8le Komezusenge, wakurikiranywagaho gufasha no gushyigikira inyandiko mpimbano no kwiba ibyangombwa by\u2019ubutangazamakuru; abo bombi barekuwe ku itariki ya 13 Werurwe. Kuri uwo munsi, Dieudonn\u00e9 Niyonsenga yagaragaje mu kiganiro yanyjije k\u2019Umubavu TV ko nyuma yo gutabwa muri yombi, yafungiwe ahantu henshi, aho yategetswe kwemera ko akorana n\u2019ishyaka RNC, ishyaka ritavuga rumwe n\u2019ubutegetsi rikorera mu buhungiro rikaba rishijwa ko rifite umutwe w\u2019ingabo kandi uwo mutwe ukaba ushijwa gukoresha ibiyobyabwenge no kugaba ibitero ku bashinzwe umutekano w\u2019u Rwanda.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ku itariki ya 12 Mata 2020, RIB yemeje, ibinyujije ku rubuga rwa Twitter, ifatwa rya Th\u00e9oneste Nsengimana, nyiri Umubavu TV ngo ukekwaho uburiganya. RIB imushinja kwemerera abantu amafaranga angana na 20.000&nbsp; y&#8217;u Rwanda (US $ 20) kugirango bavuge ko bahabwa ubufasha buturutse mu mahanga &#8220;<em>agamije inyungu ze<\/em>.&#8221; Urukiko rwa Kicukiro rwategetse ko Th\u00e9oneste Nsengimana akurirwaho gufungwa by&#8217;agateganyo muri Gicurasi kubera ko nta bimenyetso bimushinja byagaragaye, ariko ibyo birego ntibiramukurwaho kugeza magingo aya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ku itariki ya 8 Mata 2020, RIB n&#8217;abapolisi bataye muri yombi Valentin Muhirwa na David Byiringiro, abanyambuga babiri bakorera Afrimax TV i Kangondo II, i Kigali. Icyo gihe umutangabuhamya yabwiye Human Rights Watch ko nyuma yo kubaza abantu ku bibahangayikishije birimo ibiryo bidahagije, abanyamakuru bagarutse babazaniye ibiribwa. Abaturage babiri bavuze ko nyuma y\u2019iminota 30 RIB n\u2019abapolisi bahageze, babashinja kurenga ku mabwiriza ya guverinoma no gutegura itangwa ry\u2019ibiribwa ritemewe, bahise bafata ibyo biribwa kandi bata muri yombi abo banyambuga. Nyuma Valentin Muhirwa na David Byiringriro baje kurekurwa muri uko kwezi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ikigo Gishinzwe Itangazamakuru mu Rwanda (RMC) mu itangazo cyashyize ahagaragara ku itariki ya 13 Mata 2020 cyavuze ko abanyambuga bafunzwe batafashwe ku bw&#8217;akazi kabo kandi ko abanyambuga bo ku mbuga za interineti nk&#8217;abakoresha YouTube, atari abanyamakuru kandi ngo &#8220;<em>ntibemerewe kubaza abaturage<\/em>&#8220;. N&#8217;ubwo RMC yakoze iyo bwabaga ngo yirengagize abanyambuga, Komite y\u2019Umuryango w\u2019Abibumbye Ishinzwe Uburenganzira bwa muntu isobanura ibyerekeye amasezerano mpuzamahanga y\u2019uburenganzira bwa muntu na politiki, yahaye za guverinoma ibyifuzo n\u2019inshingano ku bijyanye n\u2019ubwisanzure, yemeza ko ubutangazamakuru ari umwuga ukorwa na benshi barimo n\u2019abanyambuga nkoranyambaga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mu isuzuma ngarukamwaka rikorerwa ku isi yose muri 2021, Minisitiri w\u2019ubutabera Johnston Busingye, yashatse kuvuguruza ukuri ku Rwanda, aho yavuze ko: &#8220;<em>Nta bushinjacyaha bwibasira abantu kubera gusa ko ari abanyapolitiki, abanyamakuru cyangwa abaharanira uburenganzira bwa muntu, kandi ko ibyo bita imanza za politiki bitabaho.<\/em>\u201d. kuri ibyo, Human Rights Watch yavuze ko amagambo ya Minisitiri w\u2019Ubutabera atera kwibaza byinshi ku bijyanye n\u2019ubushake bwa guverinoma y\u2019u Rwanda bwo gukora ivugurura rikenewe mu mategeko rijyanye no kurengera ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ibyaha byo guhakana jenoside<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mu myaka 27 ishize, abanyarwanda bakanguriwe kurwanya &#8220;<em>amacakubiri<\/em> <em>n\u2019ingengabitekerezo ya jenoside<\/em> &#8220;. Mu by\u2019ukuriibyo bwateje ingaruka zikomeye ku muntu wese ubaza ibisobanuro ku mateka y\u2019u Rwanda. Kuvuga ku ihohoterwa ryakozwe n\u2019abasirikare ba FPR bari ku butegetsi igihe ishyaka ryigaruriraga igihugu mu 1994, benshi babibona nko kurengera kandi ko ubikoze agomba guhanwa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nyamara muri ino myaka yashize, bamwe mu batanga ibitekerezo batangiye gukoresha urubuga rwa YouTube kugira ngo bavuge kuri jenoside yo muri 1994 n&#8217;ibyaha by&#8217;intambara byakozwe na FPR nyuma ya jenoside. Urugero tutangwa ni urwa Aimable Karasira, wahoze ari umwarimu mu ikoranabuhanga n\u2019itumanaho&nbsp; muri Kaminuza y\u2019u Rwanda, wavugiye ku&nbsp; rubuga rwe rwa YouTube rwitwa &#8220;<em>Ukuri Mbona<\/em>&#8221; iby\u2019urupfu rw\u2019abavandimwe be bamwe bazize intagondwa z\u2019Abahutu abandi bazize FPR muri 1994.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri Nyakanga 2020, \u00c9douard Bamporiki, Minisitiri w\u2019Umuco n\u2019urubyiruko, yibasiye Aimable Karasira ku mbuga nkoranyambaga avuga ko atagomba kongera kwemererwa kwigisha. Ku itariki ya 14 Kanama, Aimable Karasira yirukanwe muri kaminuza y&#8217;u Rwanda azira &#8220;<em>gutanga ibitekerezo no kutavuga rumwe n\u2019ubutegetsi<\/em>, <em>gukwirakwiza amakuru agamije gukangurira rubanda kwanga no gusuzugura ikigo yakoragamo ndetse n&#8217;inzego za Leta muri rusange<\/em>&#8220;. Nyuma abinyujije muri videwo kuri YouTube, yaje kumenyekanisha ko yahamagawe ku biro bya RIB ku itariki ya 8 Ukuboza, aho bamusabye guhagarika kuvuga ibya jenoside.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yvonne Idamange, umwe mu batanga ibitekerezo&nbsp; kuri interineti wanenze uburyo guverinoma y\u2019u Rwanda yateguye gukumira no kwibuka itsembabwoko, yatawe muri yombi ku itariki ya 15 Gashyantare 2021 nyuma yo gushyira ahagaragara amashusho avuga ko Perezida Paul Kagame yapfuye, yahamagariye ingabo gukorera rubanda cyangwa bakagerwaho n&#8217;uburakari bw&#8217;Imana kandi asaba Abanyarwanda gufata Bibiliya zabo bakerekeza ku biro bya perezida. Amakuru yizewe aturuka ku bantu babiri avuga ko abapolisi binjiye ku gahato mu rugo rwa Yvonne Idamange nta cyemezo cyo kumuta muri yombi cyangwa kumushakisha maze bamujyana mu buroko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Polisi y&#8217;igihugu cy&#8217;u Rwanda imushinja &#8220;<em>kwerekana imyitwarire ivanga politiki, ubugizi bwa nabi n&#8217;ubusazi<\/em>.&#8221; Yvonne Idamange yagizwe ingwate kugeza ubu akaba ari kubabarira mu buroko. Ibindi byaha aregwa harimo &#8220;<em>guhamagarira rubanda guteza imvururu rusange<\/em>&#8221; no &#8220;<em>gutangaza ibihuha<\/em>\u201d. Ku itariki ya 9 Werurwe, umunyamakuru akaba n&#8217;umwanditsi mukuru w&#8217;umuyoboro wa YouTube Umurabyo, Agn\u00e8s Uwimana Nkusi, yafunzwe amasaha menshi kandi bigaragara ko ibiri muri terefone ye byajagajazwe nyuma yo gufata amajwi ibanzirizarubanza ry&#8217;urubanza rwa Yvonne Idamange.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri videwo ye ya mbere, Yvonne Idamange yanenze gukoresha inzibutso za jenoside mu bukerarugendo, aho agira ati &#8220;<em>imibiri y\u2019abo dukunda iragurishwa<\/em>&#8220;, kandi yibaza ku cyo bita cyaha rusange hamwe no kwibuka. Ikindi cyaha aregwa ni icyo &#8220;<em>kurandura no kwangiza ibimenyetso bya jenoside<\/em>&#8220;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ku itariki ya 5 Gashyantare, Komisiyo y&#8217;Igihugu Ishinzwe kurwanya Jenoside (CNLG) yongeye kwihanangiriza, mu itangazo ryamagana imbuga nkoranyambaga zahanwe n&#8217;amategeko agenga ingengabitekerezo ya Jenoside yo mu 2018, nyuma anatangaza izina rya Yvonne Idamange kuri radiyo y&#8217;igihugu nk\u2019umwe mu bakoze ibyo byaha. Nyamra ubundi, komisiyo igomba kuba urwego rwigenga rurengera impamvu nyakuri ya jenoside. Ku itariki ya 14 Gashyantare, umunyamabanga nshingwabikorwa wa komisiyo, Jean Damasc\u00e8ne Bizimana, mu kiganiro yagiranye n&#8217;Ijwi ry\u2019Amerika, yavuze ko imiyoboro myinshi ya YouTube \u201c<em>yarenze umurongo utukura<\/em>\u201d kuko ngo ihakana kandi gutesha agaciro jenoside.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yvonne Idamange yanavuze muri videwo ye iheruka ko Edouard Bamporiki yagiye iwe inshuro ebyiri, amutera ubwoba, agerageza kumuha ruswa ngo areke kohereza amashusho ye kuri You Tube amubwira ko naramuka atabihagaritse azapfa. \u00c9douard Bamporiki yaje kwemeza ko yasuye kwa Yvonne Idamange ariko ahakana ibyo aregwa. Abakozi bo mu rugo kwa Yvonne Idamange na bagenzi be babiri bafunzwe igihe yafatwaga, baje kurekurwa nyuma y&#8217;icyumweru.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mu Rwanda, abayobozi ba leta bakunze gutanga gasopo kandi bagatera ubwoba abavuga ku bibazo by\u2019ingutu byugarije igihugu n\u2019abagituye.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Human Rights Watch yavuze ko iterabwoba, amategeko n\u2019ibyha bidasobanutse neza ndetse no guhanishwa igifungo cyangwa ihazabu ndengakamere byatumye habaho iterabwoba ry\u2019ubushinjacyaha ku muntu wese watinyuka kuvuga ku bibazo ubuyobozi butifuza ko bivugwa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Human Rights Watch ivuga ko ubundi byemewe ko Leta y\u2019u Rwanda yakumira imvugo y\u2019urwango yateje akaga katumye abantu barenga kimwe cya kabiri cya miliyoni bapfa muri 1994, ngo ariko amategeko n\u2019imikorere biriho birenze iyo ntego kuko bihagarika gutanga ibitekerezo, kujya impaka no kunenga guverinoma.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Amategeko y&#8217;igihugu ahonyora ubwisanzure bwo gutanga ibitekerezo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amategeko y&#8217;u Rwanda arimo imbogamizi zikomeye kandi zidasobanutse zirebana n\u2019ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo no kurengera ubwisanzure bw&#8217;itangazamakuru nk\u2019uko amategeko mpuzamahanga abiteganya. Ingingo ya 38 y\u2019itegeko nshinga ryo muri 2015 irengera ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo ariko ni ibya nyirarubeshwa. Hari imbogamizi nyinshi zihabanye n\u2019amategeko agenda akarere ndetse n\u2019amahanga u Rwanda rwashyizeho umukono.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Igitabo cy&#8217;amategeko ahana mu Rwanda cyo muri 2018 gikubiyemo ingingo nyinshi zemerera gukurikiranwa, nyamara binyuranije n\u2019amategeko. N&#8217;ubwo Urukiko rw&#8217;Ikirenga rwemeje mu mwaka wa 2019 guhindura ingingo zishinja \u201c<em>gusebya mu ruhame imihango y&#8217;idini<\/em>\u201d no \u201c<em>gusuzuguza abayobozi\u201d<\/em>, ingingo nyinshi ziracyafite ibihano bikabije kandi bidasobanutse ku bifatwa nk&#8217;ibisebanya cyangwa ibitari ukuri. Urugero, ingingo ya 236 ihana &#8220;<em>gutukana cyangwa gusebya Perezida wa Repubulika<\/em>&#8220;, bihanishwa igifungo kuva ku myaka irindwi n\u2019ihazabu y\u2019amafaranga agera kuri miliyoni 7 y\u2019amafaranga y\u2019u Rwanda (angana n\u2019Amadolari 7,050 y\u2019Amerika).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muri ino myaka yashize, Human Rights Watch yatangaje kandi ingero nyinshi z\u2019ubushinjacyaha bukurikirana abantu bavuze ku ihohoterwa ry&#8217;uburenganzira bwa muntu kandi bahamwe n&#8217;icyaha cyo &#8220;<em>gukwirakwiza amakuru y&#8217;ibinyoma bagamije kwangisha amahanga igihugu cy\u2019u Rwanda<\/em>&#8220;. Itegeko ryo gukumira ibyaha by\u2019ikoranabuhanga kandi ribuza \u201c<em>gutangaza ibihuha<\/em>,\u201d bihanishwa igifungo cy\u2019imyaka itanu n\u2019ihazabu y\u2019amafaranga y&#8217;u Rwanda agera kuri miliyoni eshatu (angana n\u2019amadolari 3,000 y\u2019Amerika). Amakuru y&#8217;ibinyoma yonyine ntabwo ari ishingiro ryemewe ryo guhana no kuburizamo ubwisanzure bwo gutanga ibitekerezzo mu mategeko mpuzamahanga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Itegeko rigenga itangazamakuru mu Rwanda ryo muri 2013 ritanga ibisobanuro bigufi by\u2019abanyamakuru n\u2019ibikorwa bakora, icyakora itangazo rya Komisiyo Nyafurika y\u2019uburenganzira bwa muntu n\u2019abaturage (ACHPR) iharanira uburenganzira n\u2019amahame y\u2019ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo, rirengera cyane abanyamakuru n\u2019itangazamakuru rya interineti. Amategeko y\u2019itangazamakuru kandi yashyizeho urwego rwigenga, Komisiyo y\u2019itangazamakuru mu Rwanda (RMC). Iyo Komisiyo ishinzwe kugenzura &#8220;<em>imyitwarire y\u2019abanyamakuru<\/em>&#8220;. Mu rubanza rwa Dieudonn\u00e9 Niyonsenga na Fid\u00e8le Komezusenge, ubushinjacyaha bwabashinjije kuba barakoze batiyandikishije muri RMC kandi batanga ibisobanuro bigufi by\u2019abanyamakuru kugira ngo basobanure ibirego byabo byo &#8220;<em>kwiba indangabanyamakuru<\/em>&#8221; no &#8220;<em>guhimba impapuro<\/em>&#8220;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mu mategeko agenga itangazamakuru, umugenzuzi w\u2019amategeko agenga serivisi z\u2019igihugu mu RURA, ashinzwe kugenzura \u201c<em>amajwi n&#8217;amashusho<\/em>&#8221; kuri interineti. Mu mategeko agenga Ikoranabuhanga n\u2019itumanaho (ICT) mu Rwanda, birabujijwe ko itumanaho rifatwa nk &#8220;<em>igitero gikomeye<\/em>&#8220;, &#8220;<em>ibinyoma<\/em>&#8221; cyangwa &#8220;<em>bitera uburakari, kutoroherwa, cyangwa guhangayika bitari ngombw<\/em>a&#8221; kandi Leta ishobora gutegeka RURA kwemeza ko imiyoboro cyangwa serivisi bihagarikwa ngo &#8220;<em>mu rwego rwo kurinda abaturage no kurwanya icyabangamira umutekano rusange, ubuzima rusange cyangwa ku nyungu z\u2019umutekano w\u2019igihugu<\/em> &#8220;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ingingo ya 126 y&#8217;itegeko rigenga Ikoranabuhnaga n\u2019Itimanaho (ICT) kandi yemerera guverinoma guhagarika itumanaho ryigenga iyo rifashwe nk&#8221;<em>irinyuranyije n&#8217;amategeko ayo ari yo yose ariho mu gihugu, yaba agenga ubuzima rusange cyangwa imyitwarire myiza<\/em>.&#8221; Komite ishinzwe Uburenganzira bwa Muntu isanga gushyiraho icyemezo cyo guhagarika ibikorerwa ku mbuga na sisitemu zimwe na zimwe bidahuye n\u2019amasezerano mpuzamahanga y\u2019uburenganzira bwa muntu na politiki.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hanyuma, amategeko arebana n\u2019itsembabwoko mu Rwanda, ashobora kuba yari agamije gukumira no guhana imvugo ibiba inzangano y\u2019ubwoko yateje jenoside yo mu 1994, ariko mu by\u2019ukuri abuza umudendezo wo gutanga ibitekerezo kandi ashyiraho imipaka ikarishye agena uburyo abantu bashobora kuvuga kuri jenoside n\u2019ibindi bintu byabayeho muri 1994. Amategeko y&#8217;u Rwanda asobanura ingengabitekerezo ya jenoside nk&#8217;igikorwa rusange kigaragaza ingengabitekerezo iharanira cyangwa igashyigikira irimbuka, muri rusange cyangwa igice cy&#8217;itsinda ry&#8217;igihugu, ubwoko cyangwa idini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ivugurura ryanyuma ry\u2019itegeko ryatowe muri 2018 ryakuyeho inyandiko isaba ibimenyetso by\u2019igikorwa nkana no kwemeza ko mu Rwanda habaye jenoside ebyiri&#8221;. Havugwa ko ibyo ari &#8220;ugutanga imibare mibi ku bahohotewe&#8221; no &#8220;kugoreka ukuri kuri jenoside hagamijwe kubeshya rubanda\u201d. Bityo ubikoze ahanishwa igihano ntarengwa cy&#8217;igifungo cy&#8217;imyaka irindwi n&#8217;ihazabu y&#8217;amafaranga nibura 500.000 y&#8217;u Rwanda (angana n\u2019amadolari 500 y\u2019Amerika). Nyamara ibyo byashyiriweho gukingira ikibaba FPR ku byaha yakoreye inyokomuntu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Imbaraga z\u2019ubutegetsi bw\u2019u Rwanda mu kurwanya ihohoterwa rya jenoside ntizigomba kuba zikubiyemo ibihano mpanabyaha kubera ibiganiro gusa byakozwe kandi ntibigomba kwibanda cyangwa gushaka guhagarika ibiganiro no kujya impaka ku byabaye mu mateka y\u2019u Rwanda. Human Rights Watch yavuze ko amategeko mpanabyaha cyangwa amategeko ayo ari yo yose afite ibyaha bidasobanutse neza adakwiye gukoreshwa kugira ngo atabuze abantu guhangana n\u2019ibitagenda neza mu buzima bw\u2019igihugu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ibyifuzo<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abafatanyabikorwa mpuzamahanga b&#8217;u Rwanda, cyane cyane abazajya i Kigali muri Kamena mu nama y&#8217;abakuru b&#8217;ibihugu bigize Umuryango wa Commonwealth, bagomba gukoresha uwo mwanya bagahatira u Rwanda mbere y\u2019uko iyo nama iba kugira ngo rutere intambwe igaragara iganisha ku ivugurura ry\u2019amategeko no gukuraho gukurikirana bitemewe n\u2019amategeko ndetse no gutoteza abanyambuga n\u2019abatanga ibitekerezo byabo.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">U Rwanda rugomba gushyira mu bikorwa byihutirwa ibyifuzo rwashyikirijwe mu isuzuma rya Human Rights Watch ryo muri 2021 kugira ngo ruhindure amategeko ahana n\u2019amategeko agenga itangazamakuru, rwemeze ubwigenge bwa komisiyo ishinzwe itangazamakuru mu Rwanda, kandi rufate ingamba zo gukuraho urujijo mu mategeko ashinzwe itangazamakuru. U Rwanda rugomba gusuzuma byimazeyo amategeko yarwo, harimo ajyanye n\u2019ingengabitekerezo ya jenoside ndetse n\u2019amategeko ya ICT, kugira ngo ruhuze amategeko yarwo n\u2019amasezerano mpuzamahanga n\u2019ay\u2019akarere rwashyizeho umukono.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ubutegetsi bw\u2019u Rwanda bugomba kwemera ko hagunda ya BBC mu Kinyarwanda, yahagaritswe mu 2014, yongera gukora. Amabwiriza ya RURA yo guhagarika imiyoboro ya interineti n\u2019imbuga nkoranyambaga anyuranije n\u2019amategeko mpuzamahanga agomba gukurwaho kugirango ngo abaturage bagezweho amakuru kandi bashobore gutanga ibitekerezo byabo kuri interineti. U Rwanda kandi rugomba gutumira ku mugaragaro abashinzwe gutangaza iby\u2019ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo bo muri komisiyo nyafurika ishinzwe uburenganzira bw\u2019ikiremwamuntu n\u2019umuryango w\u2019abibumbye kugira ngo isuzume uko ibintu bihagaze kandi itange ibyifuzo ku buryo bwo gushyiraho umurongo mwiza wo kubahiriza ubwisanzure mu gutanga ibitekerezo mu mategeko y\u2019u Rwanda.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kugira ngo hakurikizwe icyo Umuryango wa Commonwealth wiyemeje cyo guteza imbere ubwisanzure bw\u2019itangazamakuru n\u2019imiryango, ubutegetsi bw\u2019u Rwanda bugomba guha uburenganzira imiryango yigenga itegamiye kuri Leta ndetse n\u2019abanyamakuru bose gukora mu bwisanzure, gukora iperereza no gutangaza amakuru ajyanye n\u2019ibibazo by\u2019ingutu byugarije rubanda, harimo n\u2019ibirego by\u2019ihohoterwa ry&#8217;uburenganzira bwa muntu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakenewe impinduka zihuse muri iki gihe kiri hafi y\u2019inama y\u2019Ibihugu bihuriye ku rurimi rw\u2019Icyongereza(Commonwealth)\u00a0 Raporo ya Human Rights Watch, Mutarama 2021 Yahinduwe na Arnold Gakuba&nbsp; Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu (Human Rights Watch) wavuze ko hashize mwaka, ubutegetsi bw&#8217;u Rwanda butera ubwoba, buta muri yombi kandi bukurikirana nibura abantu umunani bavuze cyangwa batanze ibitekerezo ku [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":12920,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[],"class_list":["post-40523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rwanda"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v25.3.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko - Umunyarwanda<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko - Umunyarwanda\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hakenewe impinduka zihuse muri iki gihe kiri hafi y\u2019inama y\u2019Ibihugu bihuriye ku rurimi rw\u2019Icyongereza(Commonwealth)\u00a0 Raporo ya Human Rights Watch, Mutarama 2021 Yahinduwe na Arnold Gakuba&nbsp; Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu (Human Rights Watch) wavuze ko hashize mwaka, ubutegetsi bw&#8217;u Rwanda butera ubwoba, buta muri yombi kandi bukurikirana nibura abantu umunani bavuze cyangwa batanze ibitekerezo ku [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Umunyarwanda\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-31T17:17:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-31T17:17:42+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"150\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"150\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"therwda\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"therwda\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/\",\"url\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/\",\"name\":\"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko - Umunyarwanda\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png\",\"datePublished\":\"2021-03-31T17:17:16+00:00\",\"dateModified\":\"2021-03-31T17:17:42+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/e7443e799cb2ddd036d77274bf6fc089\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png\",\"width\":150,\"height\":150},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/\",\"name\":\"Umunyarwanda\",\"description\":\"The Rwandan\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/e7443e799cb2ddd036d77274bf6fc089\",\"name\":\"therwda\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/638fa5c55f77e8c27e06281ee4e9bf4c68b2dd109665c9846f31bf16d42f64a5?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/638fa5c55f77e8c27e06281ee4e9bf4c68b2dd109665c9846f31bf16d42f64a5?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"therwda\"},\"url\":\"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/author\/therwda\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko - Umunyarwanda","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko - Umunyarwanda","og_description":"Hakenewe impinduka zihuse muri iki gihe kiri hafi y\u2019inama y\u2019Ibihugu bihuriye ku rurimi rw\u2019Icyongereza(Commonwealth)\u00a0 Raporo ya Human Rights Watch, Mutarama 2021 Yahinduwe na Arnold Gakuba&nbsp; Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu (Human Rights Watch) wavuze ko hashize mwaka, ubutegetsi bw&#8217;u Rwanda butera ubwoba, buta muri yombi kandi bukurikirana nibura abantu umunani bavuze cyangwa batanze ibitekerezo ku [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/","og_site_name":"Umunyarwanda","article_published_time":"2021-03-31T17:17:16+00:00","article_modified_time":"2021-03-31T17:17:42+00:00","og_image":[{"width":150,"height":150,"url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png","type":"image\/png"}],"author":"therwda","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"therwda","Est. reading time":"19 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/","url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/","name":"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko - Umunyarwanda","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png","datePublished":"2021-03-31T17:17:16+00:00","dateModified":"2021-03-31T17:17:42+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/e7443e799cb2ddd036d77274bf6fc089"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png","contentUrl":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2016\/04\/HRW.png","width":150,"height":150},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/rwanda-amavidewo-yatangajwe-yatumye-bamwe-bafatwa-abandi-bakurikiranwa-mu-nkiko\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rwanda: amavidewo yatangajwe yatumye bamwe bafatwa abandi bakurikiranwa mu nkiko"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#website","url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/","name":"Umunyarwanda","description":"The Rwandan","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/e7443e799cb2ddd036d77274bf6fc089","name":"therwda","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/638fa5c55f77e8c27e06281ee4e9bf4c68b2dd109665c9846f31bf16d42f64a5?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/638fa5c55f77e8c27e06281ee4e9bf4c68b2dd109665c9846f31bf16d42f64a5?s=96&d=mm&r=g","caption":"therwda"},"url":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/author\/therwda\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40525,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40523\/revisions\/40525"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.therwandan.com\/ki\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}